Zapaść demograficzna pogłębia się i ma wpływ na wiele dziedzin

Według przedstawionego właśnie raportu Rządowej Rady Ludnościowej „Sytuacja demograficzna Polski 2023-2024”, liczba mieszkańców Polski maleje nieprzerwanie od 2012 roku (z wyjątkiem 2017). Na koniec 2024 r. wyniosła 37 489 tys. osób. 

Co gorsza, z wstępnych danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że na koniec pierwszego kwartału 2025 r. ludność Polski liczyła 37 437 tys. osób.

W 2024 r. współczynnik przyrostu naturalnego spadł do -4,2, a różnica między liczbą zgonów i urodzeń wyniosła 157 tys. Urodziło się 252 tys. dzieci – o 21 tys. mniej niż rok wcześniej. Liczba zgonów pozostaje wysoka – ok. 409 tys. rocznie.

Migracje nie są w stanie odwrócić trendu – saldo dodatnie (ok. +4 tys. osób) ma marginalny wpływ na ogólną liczbę ludności.

Starzejące się społeczeństwo

Polacy żyją coraz dłużej, ale nadal krócej niż w UE. W 2023 r. średnia długość życia wynosiła 74,8 roku dla mężczyzn i 82,4 dla kobiet.

Jednocześnie rośnie liczba osób z chorobami przewlekłymi: 80 proc. osób 75 plus cierpi na długotrwałe problemy zdrowotne. W ponad połowie gospodarstw domowych jest przynajmniej jedna osoba przewlekle chora.

Coraz częściej umieramy z powodu chorób układu krążenia, nowotworów i chorób oddechowych. W ostatniej dekadzie zgony z przyczyn oddechowych wzrosły u mężczyzn o kilkanaście procent, a u kobiet o ponad 40 procent.

Seniorzy i opieka

Ponad 20 proc. osób 65 plus korzysta z nieformalnej opieki bliskich, a w grupie 80 plus – już 45 proc. Niestety, Polska należy do krajów o najniższym poziomie dobrostanu psychicznego seniorów w Europie.

Demografia a rynek pracy

Malejąca liczba osób w wieku produkcyjnym i starzenie się społeczeństwa ograniczają zasoby pracy. Imigracja łagodzi skutki, ale nie rozwiązuje problemu. 

Eksperci zalecają m.in. aktywizację młodych, kobiet i seniorów, rozwój elastycznych form zatrudnienia, inwestowanie w zdrowie i edukację oraz wydłużanie aktywności zawodowej.

Rekomendacje ekspertów

Rządowa Rada Ludnościowa postuluje:

• likwidację barier w realizacji planów rodzicielskich i obniżenie kosztów wychowania dzieci,
• poprawę dostępności opieki psychologicznej – szczególnie wobec wzrostu samobójstw wśród młodzieży,
• wsparcie aktywności zawodowej osób starszych i niepełnosprawnych,
• działania na rzecz zdrowia i profilaktyki, zwłaszcza chorób cywilizacyjnych.