Kwestia domniemania ojcostwa
Warto najpierw wyjaśnić na czym polega domniemanie ojcostwa. Kodeks rodzinny opiekuńczy stwierdza, że „Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki” (art. 62 § 1 zd. 1). Jednocześnie tego domniemanie nie stosuje się, "jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji”. Za moment ustania małżeństwa można uznać moment śmierci jednego ze współmałżonków czy uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Jeśli do tego momentu, matka dziecka wyjdzie ponownie za mąż, domniemywa się, że to drugi mąż jest ojcem dziecka (chyba, że ciąża była wynikiem procedury in vitro, na którą zgodził się pierwszy mąż).
Ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa
Warto wiedzieć, że w polskim systemie prawnym funkcjonują dwie odrębne instytucje – ustalenie ojcostwa oraz zaprzeczenie ojcostwa. Dobrą praktyką jest skorzystanie z pomocy prawnika, który przeprowadzi nas przez meandry prawne obydwu procedur. Poszukując specjalisty, w wyszukiwarce wpisać można hasło takie jak "adwokat w Szczecinie".
Powództwo o zaprzeczenie, mąż matki, wpisany w dokumentach jako ojciec dziecka (a także matka, samo dziecko po ukończeniu pełnoletniości czy prokurator) może wytoczyć, jeśli powziął wiadomość o tym, że nie jest ojcem dziecka, a związek małżeński trwa lub nie minęło wspomnianych powyżej 300 dni i w tym terminie urodziło się dziecko. Co istotne, należy to zrobić najpóźniej do ukończenia przez dziecko pełnoletniości, ale nie później niż rok po powzięciu wiadomości. O zaprzeczenie nie może wnieść mężczyzna, który uważa, że jest ojcem dziecka. Warto też wspomnieć tu o sytuacji par pozostających w konkubinacie, kiedy nie ma mowy o ustaniu związku małżeńskiego. Konkubent musi najpierw uznać dziecko, aby mieć równe prawa z matką. Jeśli chciałby zaprzeczyć ojcostwu, może dochodzić ubezskutecznienia jego wcześniejszego uznania.
Zaprzeczenie ojcostwa nie jest jednoznaczne z jego ustaleniem przez inną stronę, chociaż niejednokrotnie te dwie procedury muszą iść ze sobą w parze. Na przykład wtedy, gdy matka nie rozwiodła się, ale pozostaje w nieformalnym związku z innym mężczyzną, z którym zaszła w ciążę. W akt urodzenia może być wpisany mąż matki, podczas gdy biologicznym ojcem jest konkubent. Ten pierwszy będzie musiał wnieść o zaprzeczenie ojcostwa, ten drugi – o jego ustalenie.
Ustalenie może zajść poprzez uznanie (przed kierownikiem USC) lub przez sądowne ustalenie– taki pozew wytoczyć mogą matka dziecka, mąż matki, samo dziecko po osiągnięciu pełnoletniości lub prokurator. Ważne jest, że uznać ojcostwo można jeszcze, kiedy dziecko jest w łonie matki. Zarówno matka jak i ojciec mogą wytoczyć powództwo o ustalenie do momentu uzyskania przez dziecko 18 lat. Dziecko i prokurator nie mają ograniczeń co do tego terminu. Żeby sądownie ustalić ojcostwo, należy wytoczyć pozew, w którym znaleźć się musi przede wszystkim wniosek o ustalenie ojcostwa. Jeżeli to matka składa pozew, może już w nim zawrzeć też roszczenie o alimenty, a nawet – roszczenie o zwrot kosztów wyprawki czy kosztów utrzymania matki w czasie okresu okołoporodowego. Do ustalenia ojcostwa mogą być wykorzystane wyniki badań DNA, ale też inne dowody.
